Ötekilik Araştırmaları Programları, toplumda “öteki” olarak konumlandırılan, ayrımcılığa, dışlanmaya veya damgalanmaya maruz kalan ve sesini duyurmakta güçlük yaşayan kişi ve toplulukların deneyimlerini görünür kılmayı amaçlayan araştırma ve farkındalık programlarıdır. Çalışmalarda ötekileştirme, ayrımcılık, toplumsal dışlanma, insan hakları ve sosyal adalet meseleleri sosyolojik ve hak temelli bir perspektifle ele alınmaktadır.
“Öteki” kavramı, yalnızca toplumun dışında bırakılan grupları tanımlayan bir ifade değildir. Aynı zamanda toplumun kimleri “normal”, “makbul”, “bizden” veya “farklı” olarak kabul ettiğini belirleyen toplumsal ilişkileri ve güç mekanizmalarını anlamayı mümkün kılan önemli bir sosyolojik kavramdır. Bu nedenle programlarda ötekileştirme, yalnızca bireysel önyargıların sonucu olarak değil; toplumsal normlar, güç ilişkileri, kurumlar, hukuki düzenlemeler, kültürel temsiller ve gündelik yaşam pratikleri üzerinden değerlendirilmektedir.
Ötekilik Araştırmaları kapsamında; ırk, etnisite, inanç, toplumsal cinsiyet, cinsel yönelim, göçmenlik ve sığınmacılık, engellilik gibi farklı alanlarda ortaya çıkan ayrımcılık ve dışlanma biçimleri incelenmektedir. Bunun yanı sıra sosyal sınıf, yoksulluk, dil, kimlik, kültürel farklılık ve toplumsal aidiyet gibi unsurların bireylerin toplum içerisindeki konumlarını nasıl etkilediği de ele alınmaktadır. Böylece farklı ötekileştirme biçimleri arasındaki ilişkilerin ve kesişen eşitsizliklerin anlaşılmasına katkı sağlanmaktadır.
Etkinlikler öncesinde komisyonumuz tarafından güncel toplumsal meseleler doğrultusunda sosyolojik, hukuki ve hak temelli araştırma başlıkları belirlenmekte; akademisyenler, araştırmacılar, hukukçular ve hak savunucuları ile ön hazırlık çalışmaları yürütülmektedir. Çalışmaların içeriğine göre literatür, araştırma bulguları, saha deneyimleri, tanıklıklar ve güncel toplumsal tartışmalar değerlendirilerek programların çerçevesi oluşturulmaktadır.
Çevrim içi seminer, panel, araştırma sunumu ve rapor değerlendirme biçiminde gerçekleştirilen programlarda, ötekileştirilen grupların yaşadığı deneyimler ile bu deneyimlerin ortaya çıkmasına neden olan yapısal ve toplumsal koşullar birlikte ele alınmaktadır. Önyargı, damgalama, ayrımcılık, mahalle baskısı, sosyal dışlanma ve eşitsizlik gibi kavramlar gündelik hayatla ilişkilendirilerek tartışılmaktadır.
Ötekilik Araştırmaları Programları ile yalnızca ötekileştirme üzerine teorik bilgi üretmek değil; toplumdaki görünmez eşitsizlikleri fark etmeye, ayrımcılığın farklı biçimlerini sorgulamaya ve insan hakları konusunda toplumsal farkındalığı güçlendirmeye katkı sunmak amaçlanmaktadır.
Vicdan Vakfı olarak farklılıkların dışlanma nedeni olmadığı, herkesin eşit haklara ve insan onuruna sahip olduğu bir toplumsal yaşam anlayışını güçlendirmeyi hedefliyoruz. Ötekilik Araştırmaları aracılığıyla önyargıların sorgulandığı, farklı deneyimlerin görünür olduğu, empati ve dayanışmanın güçlendiği; eşitlik, adalet, kapsayıcılık ve insan hakları temelinde bir arada yaşama kültürünün gelişmesine katkı sunmayı amaçlıyoruz.
